ul. Rakowicka 27
31-510 Kraków
+48 12 2935308
+48 12 2935049
ekse@ae.krakow.pl

Katedra Studiów Europejskich – rys historyczny i profil działalności.

Katedra Studiów Europejskich powstała w 1991 roku jako jednostka funkcjonująca w ramach struktury Wydziału Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych. Jej założycielem i pierwszym kierownikiem był prof. dr hab. Jerzy Mikułowski Pomorski, rektor Akademii Ekonomicznej w Krakowie w latach 1990-1996.

Katedra jest jedną z najważniejszych w Polsce jednostek naukowo-dydaktycznych zajmujących się badaniami procesu integracji europejskiej w perspektywie globalnej. Profil jej działania był wzorowany na rozwiązaniach wprowadzonych w zakresie badań i nauczania studiów europejskich na uczelniach w Zachodniej Europie. Dlatego od samego początku charakterystyczną cechą jednostki jest jej interdyscyplinarność. Jej pracownicy oprócz ekonomii, legitymują się dyplomami z zakresu prawa, stosunków międzynarodowych, politologii i socjologii. Prowadzą również badania naukowe na pograniczu tych dyscyplin. Pierwotnie głównym obszarem zainteresowań pracowników była Europa – rozumiana w sposób inkluzywny, a więc nie tylko w odniesieniu do Unii Europejskiej i procesu integracji europejskiej, ale także wspólnej europejskiej historii i wspólnoty wartości. Wyrazem tego była specjalność Studia Europejskie, oferowana w ramach kierunku Stosunki Międzynarodowe, która zawierała kursy dotyczące m.in. europejskich mediów, europejskiego obszaru kulturowego czy europejskiej tożsamości.

Z upływem czasu aktywność naukowa pracowników Katedry Studiów Europejskich zaczęła ewoluować, obejmując nowe obszary badawcze. Tematyka europejska nadal pozostaje głównym nurtem zainteresowań, niemniej analizowana jest w perspektywie procesów i problemów globalnych. Przykładami problemów badawczych wybiegających poza Europę są: analiza polityki wielokulturowości w Kazachstanie, badania wpływu firm rodzinnych na rozwój gospodarczy, analiza rynku medialnego, czy działalności organizacji polonijnych w Brazylii.

Od 2008 roku, w związku z przejściem na emeryturę prof. dr hab. Jerzego Mikułowskiego Pomorskiego, kierownikiem Katedry jest prof. UEK dr hab. Aleksander Surdej. Katedra kontynuuje zmiany, zarówno w profilu badawczym, jak i prowadzonej działalności dydaktycznej. W zakresie nauczania, Katedra Studiów Europejskich prowadzi obecnie nową specjalność: Polityka i Komunikacja Międzynarodowa na kierunku Stosunki Międzynarodowe. Specjalność ta oferuje nowe, unikalne kursy zarówno na poziomie licencjackim (m.in. Teorie narodu, Laboratorium komunikacji międzynarodowej i międzykulturowej, Międzynarodowe problemy energetyczne i ochrony środowiska, Problemy rozwoju Ameryki Łacińskiej), jak i magisterskim (m.in. Globalne dobra publiczne, Konwersatorium "Polska-Rosja", Media Coverage of International Politics).

Ważną formą wspierania działalności dydaktycznej jest program SENT - Network for European Studies, w którym biorą udział pracownicy Katedry. Jest to program zrzeszający 66 uniwersytetów europejskich i finansowany przez Komisję Europejską, którego celem jest współpraca i wymiana informacji między uczelniami w zakresie doświadczeń w nauczaniu o integracji europejskiej. Celem tego długoletniego (2008-2010) projektu jest powstanie publikacji, mających być swoistą „encyklopedią” w nauczaniu o Europie i integracji europejskiej na poziomie uniwersyteckim.

Obecnie na uczelni popularność zyskują e-learningowe kursy i metody dydaktyczne – warto więc wspomnieć, że to pracownicy Katedry Studiów Europejskich byli wśród pierwszych zainteresowanych tą formą dydaktyki. W latach 2007-2008 realizowany był projekt Icoll (Innovation through Collaboration) w którym studenci naszej specjalności realizowali projekty badawcze w międzynarodowych grupach (złożonych ze studentów z Niemiec, Turcji, Węgier, USA i Litwy), wykorzystując możliwości internetowych platform edukacyjnych.

Pracownicy Katedry Studiów Europejskich uczestniczą w wielu międzynarodowych projektach dydaktycznych, takich jak np. Studies in Trans - Atlantic International Relations (STAIR – 2009) czy International Entrepreneurship in the Baltic Sea Region (2008).

W zakresie badań naukowych, profil Katedry jest niezwykle zróżnicowany. Wystarczy wymienić tylko szereg projektów realizowanych w ostatnich latach. Są to m.in.:

  • Badanie pracy nieformalnej (Formal and Informal Work in Modern Societies, 2002-2005);

  • Badania nad działalnością firm rodzinnych (Badania sukcesji w firmach rodzinnych, 2008-2010);

  • Współczesne procesy fragmentaryzacji i rekompozycji (2006-2007);

  • Klasa twórcza i przemysły twórcze a rozwój miast (2008-2009);

  • Skutki gospodarcze emigracji wykwalifikowanych pracowników z krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 1989 roku.

  • Większość tych projektów uzyskało finansowanie zewnętrzne – zarówno ze środków MNiSW, jak i z funduszy europejskich. Wiele projektów realizowanych było wspólnie z pracownikami innych katedr (m.in. Katedra Przedsiębiorczości i Innowacji, Katedra Europejskiej Integracji Gospodarczej i Katedra Statystyki). Katedra współpracuje także z takimi instytucjami jak Narodowy Bank Polski, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

    W semestrze letnim 2009 roku Katedra Studiów Europejskich zorganizowała trzy konferencje międzynarodowe:

  • 8 kwietnia 2009 roku - Global Financial Crisis and Euro Zone Enlargement;

  • 11 maja 2009 roku – Jak pomagać? Polska pomoc zagraniczna w kontekście wyzwań rozwoju;

  • 4-5 czerwca 2009 roku – Entrepeneurship and Growth of Family Firms.

  • Najnowsze publikacje książkowe - 2010

    A. Surdej, K. Wach, Przedsiębiorstwa rodzinne wobec wyzwań sukcesji, Difin, Warszawa 2010.

    "Książka jest pierwszą w Polsce monografią poświęconą sukcesji przedsiębiorstw rodzinnych. Składa się z dwóch części – teoretycznej oraz empirycznej. Część teoretyczna wyjaśnia istotę i specyfikę oraz rolę firmy rodzinnej w gospodarkach rynkowych, porusza kwestie własności, kontroli i zarządzania w przedsiębiorstwach rodzinnych, omawia uwarunkowania procesu sukcesji firm rodzinnych w nawiązaniu do sekwencji rozwojowej przedsiębiorstw, a także przedstawia sytuację w zakresie sukcesji oraz wyzwania stojące przed biznesem rodzinnym w Europie, w tym politykę Unii Europejskiej wobec sukcesji przedsiębiorstw. Książka zawiera także wyniki zrealizowanego przez Autorów w latach 2008-2010 projektu badawczego pt. „Firmy rodzinne wobec wyzwań sukcesyjnych. Strategie sukcesyjne pierwszej generacji polskich przedsiębiorstw” finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Badania empiryczne prowadzone były w dwóch etapach. Pierwszy z nich oparto na ankietyzacji (próba badawcza wynosiła 496 przedsiębiorstw rodzinnych), natomiast drugi na wywiadach pogłębionych (próba badawcza wynosiła 61 przedsiębiorstw rodzinnych)". (opis umieszczony na okładce książki)

    A. Surdej, K. Wach (red.), Managing Ownership and Succession in Family Firms, Scholar Publishing House, Warsaw 2010

    “To better grasp the relationship between economic growth, firm behaviour, and policy, we need a handle on the complexity of family firms. This book is therefore to be welcomed. Its rigorous and strongly empirical essays add valuable knowledge to our understanding of the most distinctive aspects of family firms: their efficiency, funding and control. Admirably it achieves this by integrating research from both economics and management.”

    Prof. Wim Naudé,
    WIDER, United Nations University, Helsinki – Finland

    A. Surdej, K. Wach (red.), Exploring the Dynamics of Entrepreneurship, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010

    "Economic development in modern times depends on the strength and vitality of private enterprise sector. Entrepreneurship and firms development should be analyzed against the background of economic development in an attempt to explain firms’ role in economic development. The papers collected in this volume shed the light on the question of entrepreneurship and firm organizational growth in different industries and societal contexts. (...) The authors undertook to create a common monographic book on exploring the innovation and entrepreneurship in modern economies and present-day enterprises as well as organizations." (fragment opisu umieszczonego na okładce książki)


    Świat się dzieli, świat się łączy. Ze studiów nad fragmentaryzacją i rekompozycją, red. Jerzy Mikułowski Pomorski, Studia i Prace Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, nr. 13, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 2010.

    Spis treści:

    Wstęp (Jerzy Mikułowski Pomorski) s. 5-7
    Jerzy Mikułowski Pomorski, Fragmentaryzacja jako paradygmat w naukach społecznych, s. 11-29
    Kazimierz Krzysztofek, "Fragtegracja" złożonych systemów społecznych - kilka pytań i hipotez badawczych, s. 30-47
    Lech W. Zacher, Dezintegracje i rekonfiguracje całości społecznych
    Janusz Goćkowski, Historia wewnętrzna i historia zewnętrzna nauki w aspekcie fenomenu fragmentaryzacji, s. 48-59
    Arkadiusz Jabłoński, Badanie krytycyzmu wiedzy jako podstawa analizy fragmentaryzacji i rekompozycji tożsamości społeczeństw późnej nowoczesności, s. 77-89
    Przemysław Kisiel, Kultura w rzeczywistości posgloblnej - granice fragmentaryzacji, s. 93-102
    Andrzej Słaboń, Fragmentaryzacja a chaos kulturowy. Nowe sposoby wytwarzania sensu, s. 103-117
    Anna Karwińska, Społeczno-przestrzenna fragmentaryzacja współczesnego miasta - zagrożenie czy szansa? s. 118-130
    Katarzyna Cira, Strategie przedsiębiorstw medialnych w świetle teorii fragmentaryzacji i rekompozycji, s. 131-15
    Jan Brzozowski, Rola stereotypów etnicznych w procesie asymilacyjnym zbiorowości imigrantów, s. 139-150
    Olga Davydenko, Układy klanowe w Kazachstanie w XX-XXI wieku - fragmentaryzacja i rekompozycja, s. 151-164
    Joanna Orzechowska-Wacławska, Tożsamość narodowa w perspektywie europejskiej, s. 165-175
    Aleksander Surdej, Fragmentaryzacja zasad i polityki regulacyjnej Unii Europejskiej, s. 179-190
    Danuta Kabat-Rudnicka, Globalizacja gospodarcza, rola państwa a federalizm ponadnarodowy, s. 191-212
    Edward Molendowski, Dyplomacja gospodarcza USA - jej rola w realizacji głównych założeń polityki gospodarczej państwa: rekompozycja poprzez fragmentaryzację, s. 213-230
    Krzysztof Wach, Rekompozycja otoczenia regionalnego małych i średnich przedsiębiorstw, s. 233-244.

    A. Surdej, K. Wach, Succession Choices in Family Firms. The Case of Poland, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń - Kraków 2010

    "This monograph develops and applies an innovative methodology to study the phenomenon of family firms in a post-communist economy. Its main aim is to identify the succession strategies of the first generation of Polish entrepreneurs. (...) This is a deep and important book explaining the role of family firms in the relative success of Poland’s economic development in the post-communist era." - z recenzji Prof. Marco Cucculelli
    Marche Politechnical University, Ancona, Italy.


    Bieżące projekty naukowo-badawcze

    Polityki rynku pracy w zakresie redukcji nielegalnego zatrudnienia w gospodarstwach domowych u osób starszych

    Celem projektu jest poznanie francuskiego podejścia w zakresie wspierania legalnego zatrudnienia w gospodarstwach domowych oraz identyfikacja możliwości zastosowania rozwiązań francuskich w innych krajach.
    Projekt zakłada wymianę doświadczeń i współpracę partnerów: badaczy z Niemiec, Polski, Włoch i Austrii.

    Projekt koordynowany przez jest Uniwersytet we Frankfurcie nad Menem a finansowany przez Komisję Europejską - Dyrekcję Generalną ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans.

    Kontakt:
    Prof. UEK dr hab. Aleksander Surdej
    aleksander.surdej@uek.krakow.pl

    Dr Jan Brzozowski
    jan.brzozowski@uek.krakow.pl

    Twórcze miejsca, twórczy ludzie, red. Aleksander Surdej, Muzeum Pałacu w Wilanowie, 2011.

    Ze wstępu autorstwa Prof. Surdeja: "Miasta twórcze to połączenie przestrzeni, twórczych talentów i gospodarki. Badacze poszukują odpowiedzi na pytanie, co decyduje o rozwoju miast. Pytanie to ma charakter zarówno teoretyczny, jak i praktyczny. Dotyczy naszej zdolności wyjasniania procesów gospodarczych, jak i miast takich jak Kraków, które są przestrzenią naszego życia i pracy. Wiąże się także z polityką miejską, gdyż chcielibyśmy wiedzieć czy podejmowane są właściwe działania, aby miast zyskiwały na wartości tak dla stałych mieszkańców, jak i turystów, przybyszów i flaunerów"

    Spis treści:
    1. Wstęp (Aleksander Surdej)
    2. Miasto twórcze w trzech różnych ujęciach a społeczne posiadanie przestrzeni publicznej (Jerzy Mikułowski Pomorski)
    3. Analiza znaczenie czynników kulturowych w rozwoju miast na przykładzie wybranych miast "citta d`arte" we Włoszech (Aleksander Surdej)
    4. Społeczna przestrzeń miasta-sceny i spektakle. Przykład Krakowa (Anna Karwińska)
    5. Kurytyba jako miasto atrakcyjne dla klasy twórczej (Jan Brzozowski)
    6. Praca w perspektywie personalistycznej (Michał Drozdek)`




    Christa Larsen, Ruth Hasberg, Alfons Schmid,
    Eugenia Atin, Jan Brzozowski (Eds.), Skills Monitoring in European Regions and Localities. State of the Art and Perspectives, Rainer Hampp Verlag, München, 2012.


    Transparency on the supply and demand of skills in a locality or region is crucial for employees, unemployed, training and placement organisations, as well as for enterprises and labour politics as all of these actors are influential for effective skills matching. In recent years, in numerous regions across Europe, skills monitoring has been implemented to provide this transparency. This anthology gives a broad overview on different approaches and good practice examples in regional or local skills monitoring. It also demonstrates how regional or local framework conditions can influence the implementation of specific concepts within skills monitoring.

    http://www.regionallabourmarketmonitoring.net/www.regionallabourmarketmonitoring.net/rlmm-pdf/Flyer2012.pdf

    Spis treści (table of content):
    http://www.kse.uek.krakow.pl/pliki/enrlmmsb2012tableofcontent.pdf

    Jerzy Mikułowski Pomorski, Informacja i komunikacja. Pojęcia, wzajemne relacje. Texterbooks.com 2011.

    Jerzy Mikułowski Pomorski, Informacja i komunikacja. Pojęcia, wzajemne relacje. (e-book, wydany pierwotnie przez Zakĺad Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1988) Texterbooks.com 2011.

    Wznowiona jako e-book monografia wyjaśniająca znaczenie dwu podstawowych pojęć z zakresu ludzkiej komunikacji.
    Wydana po raz pierwszy w roku 1988 i bardzo szybko wyczerpana książka, stała się jednym z klasycznych tekstów w polskich badaniach nad mediami i komunikacją społeczną.
    Często cytowana przez badaczy mediów, ale od wielu lat niedostępna w sprzedaży.
    Jej wznowienie było możliwe dzięki systemowi e-book.

    Spis treści:

    Wstęp
    Nota terminologiczna
    1. Ewolucja terminu "information" w języku angielskim
    2. "Communication" w języku angielskim
    3. Trudności przekładu terminów "information" i "communication" na język polski
    Część I. INFORMACJA
    1. Forma
    2. Stan otoczenia
    2.1. Czy warto zajmować się treściami nie postrzeżonymi?
    2.2. Co wyróżnia informację z otoczenia?
    3.Treści odebrane
    3.1. Czyja aktywność?
    3.2. Informacja jako funkcja odbioru
    3.3. Treść informacji odbieranej
    3.3.1.Informacja jako funkcja poznania
    3.3.1.1. Informacja w „episteme" i „techne"
    3.3.1.2. Rola zmysłów
    3.3.2.Informacja a decyzje
    4.4Dostosowanie się do środowiska
    4.1. Uzasadnienie podejścia
    4.2. Środowisko źródłem sygnałów
    4.2.1. Kto jest podmiotem środowiska?
    4.3. Jaki jest udział podmiotu w tworzeniu środowiska?
    4.4. Czy środowisko istnieje obiektywnie?
    4.5. Otoczenie a środowisko
    4.6. Stosunek do środowiska jako zjawisko społeczne .
    4.6.1. Jednostka czy zbiorowość?
    4.6.2. Kultura — wyraz stosunku człowieka do środowiska
    5.Informacja — uzewnętrznienie świata. Próba rekapitulacji
    Część II. KOMUNIKACJA
    1. Bogactwo i ograniczenia łacińskiego źródłosłowu
    2. Mowa a komunikacja
    3. Twórczość a komunikacja
    4. Co to jest komunikacja i czym się wyróżnia spośród innych aktów wypowiedzi?
    4.1. Komunikowanie
    4.2. Komunikowanie się
    5. Rola mediów w procesie komunikacji
    6. Funkcje komunikowania
    7. Informacja w komunikowaniu
    7.1. Informacja — gatunek dziennikarski
    Spór na temat charakteru informacji
    7.2. Cechy gatunku informacyjnego
    7.3. Informacja w świetle nastawień uczestników procesu komunikowania .
    8Informacja w komunikowaniu źródłem wspólnoty
    8.1. Współczesne stanowisko w sprawie więzi społecznej
    8.2. Przypadki zawiązywania się wspólnoty poprzez informację
    8.2.1. Nadawca określa treści
    8.2.2. Nadawca i odbiorcy interpretują świat
    9. Komunikacja — podtrzymywanie kontaktu przez treści znaczące
    Zakończenie: Informacja a komunikacja
    Literatura

    VTeCOACH - nowy projekt Katedry Studiów Europejskich

    Kształcenie zawodowe po okresie transformacji gospodarczej, gdy postrzegane było jako nieefektywne, powoli wraca do łask. Coraz widoczniejsza staje się potrzeba kształcenia absolwentów w ramach ściśle określonego zawodu, odpowiadając na zapotrzebowanie polskich pracodawców. Jednak szkolnictwo zawodowe w Polsce wymaga reform i ściślejszej współpracy z polskim środowiskiem akademickim. Bardzo często bowiem absolwenci szkół zawodowych kontynuują edukację w murach polskich uczelni, łącząc studia z praktyką zawodową.

    Świadomi nowych potrzeb szkolnictwa zawodowego, rozpoczęliśmy wraz z partnerami z Hiszpanii, Włoch, Rumunii i Irlandii międzynarodowy projekt VTeCOACH. Jego celem jest zaprojektowanie narzędzia dydaktycznego dla uczniów i nauczycieli kształcenia zawodowego, wspierającego rozwój miękkich kompetencji. Narzędzie to wykorzystuje koncepcję 360-stopniowej oceny ucznia i filozofię coachingu.

    W chwili obecnej jesteśmy w pierwszym etapie projektu: zidentyfikowaliśmy główne miękkie kompetencje, wymagane przez polskich pracodawców. Obecnie koordynator projektu - baskijska szkoła zawodowa Maristak z Durango - pracuje nad naszym narzędziem edukacyjnym. Kolejnym krokiem będzie przetestowanie tego narzędzia w wybranych polskich szkołach zawodowych.

    Projekt finansowany jest przez Komisję Europejską ze środków Life Long Learning Programme.

    Więcej informacji nt. projektu przedstawiono w specjalnym przewodniku:
    http://www.kse.uek.krakow.pl/pliki/vtecoachatglance.pdf
    a także na stronach projektu:
    http://www.vtecoach.eu/
    https://www.facebook.com/pages/Vtecoach/305439502922365
    https://twitter.com/VTeCOACH
    http://www.youtube.com/user/VTeCOACH

    Terytorializacja lub funkcjonalizacja. Dylematy ugrupowań integracyjnych.

    Aleksander Surdej, Jan Brzozowski (red.), Terytorializacja lub funkcjonalizacja. Dylematy ugrupowań integracyjnych. Wydwawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2013, ISBN 978-83-7780-536-7, ss. 209.

    Struktura książki:
    A. Surdej, Terytorializacja i funkcjonalizacja: w poszukiwaniu optymalnych form współpracy międzynarodowej;
    Giandomenico Majone, Polityczne i normatywne ograniczenia cząstkowej integracji. Rozważania nad projektem europejskim po kryzysie unii walutowej;
    Valeria Marina Valle, Wpływ Unii Europejskiej na procesy integracji subregionalnej w Ameryce Łacińskiej;
    Marta Ulbrych, Strategie integracyjne Turcji: między funkcjonalizacją
    a regionalizacją;
    Bartłomiej Znojek, Brazylia w procesach rozwoju współpracy regionalnej w Ameryce
    Południowej;
    Sunhee Park, Christophe Bonneau, Podwójne spojrzenie na współpracę regionalną na przykładzie Korei Południowej;
    Assem Dandashly, Unia Europejska i jej południowi sąsiedzi po Arabskiej Wiośnie:
    zwiększona terytorializacja lub funkcjonalizacja;
    Katarzyna Kosior, Rolnictwo w regionalnych porozumieniach handlowych w kontekście
    wyzwań związanych z zapewnianiem bezpieczeństwa żywnościowego na świecie;
    Jan Brzozowski, Migracje międzynarodowe w Unii Europejskiej: między globalizacją
    a regionalizacją.

    Z recenzji Prof. Jesienia:
    "Procesowi globalizacji rozumianemu jako otwieranie się świata na swobody gospodarcze (...) oraz poszukiwanie sposobów zarządzania tym procesem, analizowane opracowanie przeciwstawia koncepcję powiązań funkcjonalnych. Tom nawiązuje w ten sposób do dawnych koncepcji Davida Mitrany’ego, który właśnie w sposobach współpracy funkcjonalnej, dążącej do rozwiązywania konkretnych problemów wspólnych dla wielu graczy międzynarodowych, poszukiwał metody dojścia do świata żyjącego w pokoju. Analizowane opracowanie słusznie wraca do tej koncepcji, dostrzegając potencjał porozumień zogniskowanych na znalezienie skutecznego rozwiązania problemów występujących pomiędzy aktorami wchodzącymi w porozumienie w sposób aktywny."

    Z recenzji Prof. Podrazy:
    "Recenzowana pozycja jest przykładem niezwykle intersującej monografii, w której autorzy stawiają sobie za cel analizę różnych form współpracy regionalnej zachodzących w odmiennych częściach świata w kontekście wzrostu znaczenia procesów globalizacji. Istotnym atutem pracy jest fakt, że poszczególne opracowania dotyczą albo sposobów realizacji różnych form współpracy międzynarodowej, albo przede wszystkim koncepcji regionalizmu wybranych państw. Należy w szczególności podkreślić, że recenzowana monografia wychodzi poza wiodący w Polsce obszar badań nad integracją i współpracą regionalną, gdyż nie dotyczy tylko Unii Europejskiej, ale uwzględnia koncepcje także takich państw jak Turcja, Brazylia, Korea Południowa oraz państw regionu Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej. Pokazanie szerszej perspektywy fenomenu integracji, przede wszystkim z punktu widzenia preferencji państw, może być pomocne w zrozumieniu współczesnych regionalnych procesów gospodarczych i politycznych."